Soczewki kontaktowe to narzędzie korekcji, które nakłada się bezpośrednio na powierzchnię oka, więc ma stały kontakt z jego błoną śluzową. Produkowane jest z nowoczesnych, wysokiej jakości materiałów, które zapewniają wygodę i komfort stosowania. W związku z tym może wydawać się, że szkła kontaktowe są dość nowym wynalazkiem. Co ciekawe, jest wręcz przeciwnie! Historia soczewek sięga XVI wieku. Dowiedz się więcej na temat tego, kto i kiedy wynalazł szkła kontaktowe. Sprawdź!
Kto wymyślił soczewki kontaktowe?
Odpowiedź na pytanie – kto wymyślił soczewki kontaktowe? – nie jest jednoznaczna, bowiem przy soczewkach pracowało przez wiele lat bardzo wiele osób. Za prekursora w zakresie soczewek uznaje się Leonarda da Vinci. To właśnie on, w 1508 roku opisał swój projekt: zmianę optycznej mocy ludzkiego oka poprzez kontakt rogówki z wodą. Pomysł ten wyprzedzał jednak swoje czasy – techniczne możliwości nie pozwoliły na jego realizację. Mimo tego, Leonardo da Vinci zrewolucjonizował ówczesną wiedzę na temat refrakcji ludzkiego oka, jednocześnie dając początek idei, która z czasem doprowadziła do powstania współczesnych soczewek kontaktowych.
Szkła kontaktowe i… Kartezjusz!
Inna, potoczna nazwa soczewek to szkła kontaktowe. Nazwa ta na stałe wpisała się do języka polskiego i jest powszechnie używana – pomimo tego, że współczesne soczewki nie mają nic wspólnego ze szkłem. Termin ten ukształtował się jednak za sprawą prototypów tego narzędzia korekcji – które opierały się na szkle.
Pierwszy prototyp soczewek stworzył w latach 1632-1636 nikt inny, jak sam Kartezjusz – francuski matematyk, uczony i filozof. Jego wynalazek polegał na podłużnej szklanej fiolce wypełnionej wodą, którą nakładało się bezpośrednio na oko. Woda znajdująca się w fiolce miała ogniskować promienie świetlne. Niestety i wtedy, tak jak 100 lat temu, panujące czasy nie sprostały innowacyjnemu projektowi – ale on sam stał się w 1801 roku inspiracją dla Thomasa Younga.
Historia soczewek kontaktowych – Thomas Young
Thomas Young był osobą, która postawiła kamień milowy w historii soczewek kontaktowych. To on, jako pierwszy, stworzył soczewki podobne do tych, które stosuje się obecnie. Stworzył własną soczewkę kontaktową i testował ją na samym sobie. Swój wynalazek opierał na projekcie Kartezjusza: ale zredukował grubość fiolki do 6 milimetrów. Wypełnił ją wodą i zakładał bezpośrednio na powierzchnię oka – za pomocą wosku. Możemy tylko domyślać się, jak niekomfortowe i nieprzyjemne musiało być stosowanie soczewek kontaktowych tego typu. Trudno ocenić, czy Young faktycznie lepiej przez nią widział – wiemy jednak, że jako pierwszy skorzystał z soczewki, która (choć w niewielkim stopniu) przypominała tę ówczesną. Co ciekawe, Young był również pierwszą osobą, która opisała astygmatyzm.
Soczewki kontaktowe dmuchane ze szkła
Kolejną przedstawicielką szklanej soczewki kontaktowej była ta dosłownie dmuchana ze szkła. Specjaliści do dziś nie są w 100% pewni, do kogo należał ten pomysł. Większość jest zdania, że wymyślił go Adolf Fick, ale są też głosy, które wskazują na Eugena Culta, czy Louisa J. Girarda. Soczewki z tamtego okresu, czyli lat 80. XIX wieku już znacznie bardziej przypominały te, jakie stosujemy dzisiaj: były cienkie i delikatne. Niestety, miały cały szereg wad: były kruche, więc stwarzały zagrożenie dla zdrowia oczu. Dodatkowo, szkło zajmowały znaczny obszar gałki ocznej i odcinało jej dostęp do tlenu, czego skutkiem zapewne były podrażnienia – i nie tylko.
XX wiek i pierwsze soczewki wykonane z plastiku
Przełomowym momentem w historii soczewek kontaktowych było odkrycie dokonane w 1948 roku przez Kevina Tuohy’ego. Przez przypadek zeszlifował on zbyt dużą część powierzchni plastikowej soczewki. Ku jego zaskoczeniu. Mimo tej pomyłki, soczewka idealnie dopasowała się do oka i okazała się doskonałą alternatywą dla szklanych soczewek stosowanych wcześniej.
Kolejnym, bardzo ważnym odkryciem okazało się to dokonane w 1959. przez dwóch czeskich naukowców. Otto Wichterle i Drahoslav Lim wykonali miękki, hydrożelowy materiał, który umożliwił wprowadzenie na rynek w 1971 roku pierwszych miękkich soczewek wykonanych przez firmę Bausch&Lomb, która to sprzedaje soczewki po dziś dzień.
Współczesne soczewki kontaktowe
Dziś na rynku optycznym dostępne są zarówno soczewki hydrożelowe, jak i silikonowo-hydrożelowe.
- Połączenie silikonu i hydrożelu po raz pierwszy stworzyła firma Alcon, funkcjonująca wtedy pod nazwą Ciba Vision. Miało to miejsce 1998 roku. Materiał ten charakteryzował się wyższą przepuszczalnością tlenową od soczewek hydrożelowych, co przekładało się na jeszcze lepszy poziom komfortu użytkowania.
- 3 lata wcześniej, bo w 1995 roku miało miejsce jeszcze jedno ważne wydarzenie dla świata szkieł kontaktowych: firma Johnson&Johnson wyprodukowała pierwsze soczewki jednodniowe.
Współcześnie soczewki kontaktowe dostępne są w różnych rodzajach dostosowanych do różnych potrzeb użytkowników. Można je znaleźć w ofercie zarówno renomowanych producentów będących prekursorami w projektowaniu soczewek, jak i firm stosunkowo nowych na rynku, takich jak EyeLove, które mimo krótszej obecności zdobyły uznanie dzięki wysokiej jakości swoich produktów.
Dziś użytkownicy mogą wybierać spośród soczewek jednodniowych, które zapewniają najwyższy poziom higieny i wygody, miesięcznych, pozwalających na dłuższe użytkowanie przy odpowiedniej pielęgnacji, a także soczewek całodobowych, które można nosić bez zdejmowania przez określony czas. Na rynku dostępne są nawet soczewki kolorowe, a także soczewki służące jedynie dekoracji, czyli te zmieniające kolor oczu, ale z mocą 0,00.
Soczewki a szkła kontaktowe
Choć współczesne soczewki kontaktowe nadal bywają nazywane szkłami kontaktowymi, ich materiał i właściwości zupełnie różnią się od szkła i od pierwotnych projektów. Dzisiejsze soczewki są lekkie, wygodne, bezpieczne i właściwie spełniają swoją funkcję. Nazwa ta jednak przetrwała, być może jako symboliczny hołd dla ponad 600 lat rozwoju i pomysłów, które doprowadziły do powstania nowoczesnych rozwiązań w korekcji wzroku? Tego nie wiemy. Wiemy jednak, że soczewki stanowią skuteczną alternatywę dla okularów i dziś, korzystając z nich, nie trzeba obawiać się podrażnienia oczu przez odłamki szkła.
Bibliografia:
- https://www.bezokularow.pl/poradnik/kto-wynalazl-soczewki-kontaktowe
- https://rankingsoczewek.com/porady/nmmz/kto-wynalazl-soczewki-kontaktowe.html
- https://soczewkidlaciebie.pl/wybieramy-soczewki/lmmz/dla-kogo-soczewki-hydrozelowe.html
