Synonim słowa soczewki kontaktowe to szkła kontaktowe. Zastanawiało Cię kiedyś, dlaczego? Przecież soczewki składają się z tworzyw sztucznych, a nie z prawdziwego szkła. Warto jednak wiedzieć, że nie zawsze tak było. Jesteś zaciekawiony? Sprawdź nasz artykuł i dowiedz się więcej o tym, dlaczego soczewki nazywane są szkłami kontaktowymi!
Soczewki jako szkła – historia soczewek kontaktowych
Choć dzisiaj kojarzą się z nowoczesną technologią, soczewki kontaktowe mają bardzo długą historię, która sięga aż czasów renesansu. Już na początku XVI wieku sam Leonardo da Vinci (tak, ten sam Leonardo da Vinci, który namalował Mona Lisę) zauważył, że bezpośredni kontakt rogówki z wodą może zmieniać sposób, w jaki oko skupia obraz.
W XVII wieku temat ten podjął Kartezjusz, który wymyślił coś na kształt urządzenia optycznego stykającego się bezpośrednio z okiem. To właśnie jego projekt stał się późniejszym wzorem dla soczewki wypukłej. W czasach samego Kartezjusza, ze względu na bardzo wolny postęp jakiejkolwiek technologii, nie mógł być on zrealizowany.
Przełom w historii powstania soczewek kontaktowych
Przełom nastąpił dopiero w XIX wieku, gdy naukowcy zaczęli nie tylko projektować, ale też testować nowe rozwiązania. Kolejnym, który eksperymentował z pomysłem na nowoczesny sposób korekcji wzroku był Thomas Young. On właśnie wymyślił narzędzie korekcji oparte na szkle i wodzie. Następnie John Herschel zaproponował, by wykonywać je w kształcie dopasowanym do powierzchni oka. To właśnie wtedy pojawiła się realna wizja szkła, które miałoby leżeć bezpośrednio na oku. Dowiedz się jeszcze więcej o tym, kto wynalazł soczewki kontaktowe.
Soczewki kontaktowe z prawdziwego szkła
Pod koniec XIX wieku wykonano pierwsze soczewki kontaktowe – właśnie z prawdziwego szkła. Były ciężkie, niewygodne i zakrywały dużą część oka, ale to one utrwaliły nazwę szkła kontaktowe – były to bowiem dosłownie szklane elementy optyczne pozostające w stałym kontakcie z gałką oczną. Jak można się domyślać, soczewki te były nie tylko dyskomfortowe w użytkowaniu, ale i niebezpieczne. Szkło podrażniało oko, powodowało zaczerwienienia i zapewne było przyczyną niejednej infekcji.
Ze szkieł do soczewek kontaktowych
Na szczęście dla wszystkich użytkowników soczewek technologia gwałtownie ruszyła do przodu. Naukowcy i prekursorzy prześcigiwali się w coraz to nowszych rozwiązaniach, aż soczewki zaczęto produkować w pełni z tworzyw sztucznych. Szkło zostało zastąpione plastikiem, a później nowoczesnymi materiałami hydrożelowymi i silikonowo-hydrożelowymi. Dowiedz się więcej i poznaj rodzaje soczewek kontaktowych. Mimo tego, nazwa “szkła kontaktowe” przetrwała. Dzisiejsze soczewki nie są już wykonane ze szkła, ale wciąż spełniają tę samą ideę, która przyświecała pionierom: korygują wzrok dzięki bezpośredniemu kontaktowi z okiem.
W dużym skrócie, to właśnie jest odpowiedzią na pytanie dlaczego soczewki kontaktowe nazywamy szkłami kontaktowymi. Określenie to jest bowiem historycznym śladem początków technologii soczewek – pamiątką po czasach, gdy pierwsze soczewki rzeczywiście były wykonywane z prawdziwego szkła.
Szkła kontaktowe w języku
Znasz już praktyczny powód ku temu, dlaczego soczewki kontaktowe nazywamy szkłami kontaktowymi. Teraz pora na krótką lekcję języka polskiego.
Określenie “szkła kontaktowe” wciąż funkcjonuje w języku polskim, a ma to miejsce dzięki swego rodzaju tradycji językowej, jak również dzięki obrazowości tego określenia. Język nie jest wyłącznie zapisem aktualnego stanu rzeczy. Jest także nośnikiem doświadczeń, przyzwyczajeń i dawnych znaczeń. Jak podkreślają językoznawcy, zmiana i trwanie są w nim procesami równoległymi. Obok nowych słów i znaczeń funkcjonują formy odziedziczone z wcześniejszych epok, które nie zniknęły, mimo że rzeczywistość, do której się odnosiły, uległa zmianie.
Właśnie w ten sposób działa nazwa „szkła kontaktowe”. Gdy pierwsze soczewki pojawiły się pod koniec XIX wieku, rzeczywiście były wykonane ze szkła i stykały się bezpośrednio z powierzchnią oka. Z czasem materiały zmieniły się całkowicie – szkło zastąpiły tworzywa sztuczne, a później zaawansowane materiały hydrożelowe – jednak sama nazwa pozostała. Jej znaczenie przestało odnosić się do materiału, a zaczęło opisywać funkcję i sposób użycia. Tego typu nazwy przekazywane są z pokolenia na pokolenie, a wciąż pozostają w użytku. Nie stają się archaiczne, ponieważ doskonale obrazują dany przedmiot. Gdy patrzysz na soczewki, nie myślisz w pierwszej chwili o plastiku. Co więcej, kojarzą się one z soczewkami okularowymi (ponieważ pełnią tę samą funkcję). Właśnie dlatego też, określenie “szkła” według Twojego mózgu doskonale do nich pasuje.
Soczewki kontaktowe nie są ze szkła!
Choć wielokrotnie wspominaliśmy już o tym w naszym artykule, to na koniec w odpowiedzi na pytanie “dlaczego soczewki kontaktowe nazywane są szkłami kontaktowymi”. Pragniemy jeszcze raz podkreślić, że nazwa ta wynika z swego rodzaju tradycji, a soczewki nie są wykonywane ze szkła. Dziś miękkie soczewki wykonuje się z polimerów. Głównie z hydrożelu lub silikonu-hydrożelu (plastikowych materiałów, które wiążą wodę i przepuszczają tlen do oka). Twarde soczewki kontaktowe produkuje się ze sztywnego plastiku, zazwyczaj polimetakrylanu metylu. Dobór odpowiednich materiałów nie tylko sprawia, że soczewki są wygodne, ale i zapewnia bezpieczeństwo ich użytkowania, jak również brak podrażnień. Dowiedz się więcej o tym, na co zwrócić uwagę wybierając soczewki kontaktowe.
Bibliografia:
- https://www.bezokularow.pl/poradnik/dlaczego-soczewki-kontaktowe-sa-blednie-nazywane-szklami-kontaktowymi
- Aleksander Wilkoń, Tradycja w języku, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica” VI, 2011, s. 6-11
- https://zw.pl/szkla-kontaktowe-a-soczewki-kontaktowe-czym-sie-roznia,153302
