Kolory oczu – 5 ciekawostek

Oczy to jedna z najbardziej fascynujących części ludzkiego ciała. Nie tylko pozwalają nam doświadczać świata poprzez wzrok, ale także stanowią unikalny element naszego wyglądu. Kolory oczu mogą być różnorodne i wyjątkowe, a każdy z nich ma swoją unikalną historię. W tym artykule przyjrzymy się pięciu fascynującym ciekawostkom o kolorach oczu.

kolory oczu

Różnorodność kolorów oczu

Kolory oczu obejmują szeroki zakres odcieni, od brązowych po niebieskie, szare, zielone, a nawet rzadkie odcienie takie jak morski czy szary kolor oczu. Najczęstszym kolorem oczu na świecie jest brąz, który posiada około 79% ludności, natomiast około 10% ludzi ma niebieskie oczy, 5% posiada oczy o barwie orzechowej, a jedynie 2% populacji ma zielone oczy​. Co ciekawe, popularność danego koloru oczu zależy od badanej populacji ziemi. Na przykład szare oczy są najczęściej występują w Azji i na Bliskim Wschodzie, a zielone w Europie, szczególnie wśród osób o celtyckim lub germańskim pochodzeniu. Chcesz tymczasowo zmienić kolor swojej tęczówki? Sprawdź, jak dobrać soczewki kolorowe.

Dziedziczenie koloru oczu

Kolor oczu jest cechą dziedziczną, ale sposób jego dziedziczenia jest skomplikowany. Tradycyjna teoria mówiąca, że niebieskie oczy są recesywne, a brązowe dominujące, jest uproszczeniem. Kolor oczu jest wynikiem interakcji wielu genów. Do tej pory zidentyfikowano co najmniej 16 genów mających wpływ na kolor oczu, a ich wzajemne oddziaływania determinują ostateczny kolor​. Osoby z różnymi kolorami oczu mogą mieć dzieci z nieoczekiwanym kolorem oczu ze względu na złożoność genetyczną dziedziczenia. Na przykład, dwoje rodziców z niebieskimi oczami może mieć dziecko z brązowymi oczami, jeśli obydwoje są nosicielami odpowiednich genów.

kolory oczu

Unikalność wzoru tęczówki

Każda tęczówka jest unikalna, podobnie jak odciski palców. Tęczówka zawiera mnóstwo drobnych wzorów, takich jak kształty, pierścienie i fałdy, które są specyficzne dla każdej osoby. Nawet u bliźniąt jednojajowych, które mają identyczne DNA, wzory tęczówek różnią się od siebie. To sprawia, że tęczówka jest niezwykle wartościowym narzędziem do celów identyfikacyjnych. Ze względu na swoją unikalność, tęczówka jest często wykorzystywana w systemach biometrycznych, takich jak skanery tęczówki stosowane w kontroli bezpieczeństwa i identyfikacji osobistej. Systemy te analizują setki charakterystycznych punktów na tęczówce, co pozwala na bardzo precyzyjną identyfikację.

Najrzadszy kolor oczu

Szary kolor oczu należy do grona najrzadszych barw tęczówek na świecie. Nowe klasyfikacje ustaliły, że szary jest standardowym kolorem – wcześniej był błędnie łączony z niebieskim. Dzięki tej zmianie szary znajduje się teraz na szczycie listy jako najrzadszy kolor oczu, zrzucając z tronu zieloną barwę tęczówek. Inne najrzadsze kolory oczu to czerwony i fioletowy, jednak co ważne, nie są one standardowymi kolorami. Wynikają zazwyczaj z określonych warunków genetycznych, takich jak albinizm. W przypadku albinizmu, brak melaniny w tęczówce sprawia, że naczynia krwionośne są bardziej widoczne, co może nadać oczom czerwony odcień​.

Warto także napomknąć, że czarny kolor oczu technicznie rzecz biorąc, nie istnieje w naturalnej palecie kolorów oczu ludzi. Oczy, które często postrzegane są jako czarne, w rzeczywistości mają barwę bardzo ciemnobrązową. Te intensywnie ciemne odcienie wynikają z dużej koncentracji melaniny w tęczówce. Zobacz artykuł o czarnych soczewkach kontaktowych.

kolory oczu

Pochodzenie kolorów oczu

Wszyscy ludzie pierwotnie mieli brązowe oczy. Jedno z najważniejszych odkryć dotyczących koloru oczu odnosi się do mutacji genu HERC2, odpowiedzialnego za niebieski kolor oczu. Naukowcy z uniwersytetu w Kopenhadze odkryli, że ludzie z niebieskimi oczami są potomkami kogoś kto żył między 6 000 a 10 000 lat temu. Ta osoba była nosicielem pierwszej mutacji genetycznej powodującej niebieską barwę oczu, a następnie została przekazana z pokolenia na pokolenie.

Bibliografia:
American Academy of Ophthalmology, Your blue eyes aren’t really blue, 2021.
National Institutes of Health, U.S. National Library of Medicine: MedlinePlus. Is eye color determined by genetics?, 2022.
Verywellhealth, What is the rarest eye color?, 2024.